Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim; kitap okunmaya değer. Tek çocuklu ebeveyn için de faydalı ama özellikle kardeş olan evler için daha bir azimle tavsiye ediyorum. Teorik bilgi, uzun uzun felsefi açıklamalar, tespitler yok. Doğrudan örnekler verilmiş hem de çizimlerle, olması gereken ve gerekmeyen cevaplar yazılmış. Faber ve Mazlish (yazarlar) tamamen pratik hayata yönelik çalışan  2 uzman. Konuş Ki Dinlesin Dinle Ki Konuşsun isimli kitapları da uzun yıllardır çok satan listesinde hatta tam da 3 yıl önce bugün (Vay canına! Tesadüfe bak) o kitaptan yola çıkılarak düzenlenen Çocuğumla Nasıl Konuşursam Beni Dinler atölyesine katılmıştım. Alternatif Anne sitesinin kurucusu Gülüş Türkmen'in hazırladığı 3 günlük atölyeden aklımda kalan ''Lütfen daha az konuşun, daha çok geri bildirim verin, daha az yorum yapın ve daha az tavsiye verin ''

İşime yaradı. Oğlum okulda olan birşeyden şikayet ettiğinde, ağladığında sakince dinlemeye, ''Hımmm, öyle mi, yaa '' dışında pek bir şey söylememeye çalışıyorum. Çoğu zaman yeterli oluyor. Bazen de olmuyor elbette..

Bu kitap da bana iyi geldi. Bir pazar günü büyük oğlum babası ile dışarlarda, küçük etrafımda oyalanırken bir çırpıda okudum. Başlamıştım , devam ettirememiştim bir türlü. Yazarların kardeşlik atölyesine katılan bir gruptan verilen örnekler, onların çocuklarının yaşadığı sorunlar, ebeveynlerin gayet bilindik tepkilerini okumak çok faydalı oldu.


Gelelim kitaba;

Kitap 7 bölümden oluşuyor:

1. Kardeşler geçmişte ve bugün
2. Kötü duygular dışarı çıkmadan olmaz
3. Kardeşleri kıyaslamanın tehlikeleri
4. Eşitlik yetmez
5. Kardeşlerin rolleri
6. Çocuklar kavga ettiğinde
7. Geçmişle barışmak

Özellikle 4 ve 5. bölümler beni çok etkiledi. Eşitlik birden çok çocuğu olan her ebeveyn için büyük bir mesele. Yazarlar diyor ki eşiniz size ''Beni mi daha çok seviyorsun anneni mi'' dediğinde ''İkinizi de eşit seviyorum'' demeniz kimseyi mutlu etmez. O benim annem, sen de benim harika karımsın demeniz daha doğru.

''Eşit sevilmek bir şekilde az sevilmektir''

'' Kendinize her çocuğa eşit bir tutkuyla bağlı olmanın şart olmadığını farklı çocuklara farklı duygular hissetmenin normal olduğunu söyleyebilirsiniz. Yapmanız gereken favori olmayan çocuğunuza daha yakından bakıp onu özel kılan şeyleri keşfetmeye çalışmak ve bunun mucizesini ona yansıtmak. Kendimizden sadece bunu isteyebiliriz. Çocuğun ihtiyacı da budur zaten. ''

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Çocuğu kimsenin bir role hapsetmesine izin vermeyin.

Ne anne babasının

''Johnny, kardeşinin topunu sen mi sakladın? Neden hep bu kadar kötüsün?'' demek yerine ''Kardeşin topunu geri istiyor'' diyin.

Ne çocuğun kendisinin:

Johnny: Biliyorum ben kötüyüm
Anne-baba: Nazik olabildiğini de biliyorum.

Ne de kardeşlerinin:

Kız kardeş: Johnny çok kötüsün! Baba bana topumu vermiyor
Baba: Farklı bir şekilde istemeyi dene. Ne kadar cömert olduğunu görüp şaşırabilirsin.

Johnny kardeşine saldırırsa Johnny'ye saldırmayın, kardeşinin nesi olduğuna bakın.

Anne-baba: Canın yanmış olmalı. Gel ovayım. Johnny'nin istediklerini sözcüklerle ifade etmeyi öğrenmesi gerek.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Taraf tutmadan, yardım isteyen çocuğa nasıl destek olabiliriz?

1. Her çocuğun durumunu tanımlayın: Bakalım doğru anlamış mıyım? Jimmy senin ödevini bitirmek için boyalarına ihtiyacın var. Amy, sen de boyamanı bitirmek istiyorsun.

2. Bir değeri ve kuralı belirtin. ''Ödevler daima önceliklidir,  Senin eşyan senin senin kararın''

3. Muhtemel bir uzlaşma için kapıyı açık bırakın. ''Kardeşinle bir anlaşmaya varmak istersen bu sana kalmış, ortak bir çözüm bulabilir misiniz''

4. Yanlarından ayrılın.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kitapta alıntı yapılacak çok fazla yer var, hepsini yazmam mümkün değil.  Verilen öneriler kadar kitabın genel havasını da çok sevdim. Yayınlandıktan sonra aldıkları geri bildirimler çok etkileyici idi. Birini yazıyorum:

''Babam her çocuğunun kendisini özel hissetmesini isterdi. Bana sen zekisin, erkek kardeşime ''Senin de insanlarla aran iyi.'' derdi. Bu sözlere kayıtsız şartsız inandım. Sosyal ortamlardan kaçtım.
Kitabınızı okuduktan sonra kardeşimin bu sözlerden nasıl etkilenmiş olabileceğini düşündüm. Acaba okulu bu yüzden mi bırakmıştı ve bana karşı hep öfkeliydi.

Babam neden aynı özellikler hem bende hem kardeşimde olamazmış gibi davranmıştı? İki çocuğunun da hem zeki hem sosyal olabileceğini söylese bizim için çok anlamlı olurdu.'' (Belki iyi niyetle söylenen bazı şeylerin bile nasıl yaralayıcı olabildiğini görmek ne acı. Freud'un ebeveynlik için söylediği ''Ne yaparsanız yapın yanlış olacak'' cümlesine katılmamak mümkün mü? )


En sonda uzun bir şiir var. İki kardeşin bebeklikten itibaren yaşlılığa kadar olan paylaşımları anlatılıyor. Şiir çok dokunaklı, gençlikteki kavga dövüş bittiğinde , olgun yaşlardaki duygular içime işledi. Kardeş olmak pek çok şey demek ama galiba, hayatının bu kadar yakından, içinden bir tanığının olması, sadece ikinizin anlayabileceği şifreli kelimeler, hüzünler ve kederler insana iyi ki kardeşim var dedirtiyor..

kader sizi yoldaş kılsın bebelerim

Benim için en mutlu pazar

Psikiyatri dünyası için çok önemli kabul edilen bu kitabı taaa Divan'ı okuduğumdan beri listeme koymuştum. Bir türlü fırsat bulup alamamıştım ki geçenlerde bir arkadaşım hediye etti.

İlk sayfalar çok iyi gidiyordu. Irwin Yalom boşuna beğenmemiş diye memnun olmuştum fakat sonrası hayal kırıklığı. Kitap teknik bir dille yazılmış. Oldukça sıkıcı ve anlaşılır değil. Bir sürü oyun modeli yer alıyor içeriğinde (bkz: aşağıdaki resimler), isimleri oldukça eğlenceli ve keyifli ama bu oyunların pratikteki karşılıklarına dair verilmiş bir örnek yok.





Kitap benim anladığım kadarıyla şunu diyor:

Bebekler için  dokunulmak nasıl hayati bir ihtiyaçsa, yetişkinler için de ''sıvazlanmak'' öyle bir ihtiyaç. Berne'e göre sıvazlanmak:

''Bir kişinin diğerinin varlığını onayladığını gösteren bir mesaj''

Oyunlar işte bu sıvazlanma ihtiayacını karşılamak için üretilmiş. Berne oyunu şöyle tarif ediyor:

''Yüzeysel olarak akla yatkın gelen ,aslında gizli bir motivasyonu olan , iyi tanımlanmış, kestirilebilir bir sonuca doğru giden , bir dizi önceden planlanmış işlem''

Bazı oyunlar:


Sen olmasaydın/ senin yüzünden


Eşler arasında oynanan en tipik oyun günlük konuşma dilinde sen olmasaydın/ senin yüzünden oyunu olarak bilinir.

Bayan White kocasının onun sosyal aktivitelerini kısıtladığından ve bu yüzden dans etmeyi bir türlü öğrenemediğinden yakınıyordu. Bayan White terapiye gelmeye başladıktan sonra kocanın kendine olan güveni azaldı ve karısına daha hoşgörülü davranmaya başladı. Kadın hemen bir dans kursuna yazıldı, ne var ki dans pistlerinin onu korkuttuğunu fark etti ve kurstan vazgeçti.

Bu ve buna benzeyen başka durumlar Bayan White'ın evliliği ile ilgili önemli gerçeklere işaret eder. Bir kere kendisine talip olan onca kişi arasından eş olarak dominant/ baskın karakterli bir erkek seçmiştir. Böylece kendini eğer sen olmasaydın neler neler yapabilirdim konumunda bulmuştur. Kadın arkadaşlarının çoğunun kocası da aynı olduğundan sabah kahvesi için buluştuklarında  vakitlerinin çoğunu ''o olmasaydı'' oyununu oynayarak geçirmektedirler.

Oysaki Bayan White'ın tüm yakınmalarına rağmen kocası aslında onu derinden korkutan bir şeyi yapmasına hatta korkularının farkına varmasına bile izin vermeyerek ona büyük bir hizmette bulunmuş oluyordu. İçindeki Çocuk ego durumu, bu nedenle bu tür bir koca seçmişti. 

Bay White sosyal düzeyde  '' Evde otur ve ev işleriyle uğraş'' derken Bayan White ''Sen olmasaydın şimdi dışarda eğleniyor olurdum'' demektedir.  Psikolojik düzeyde ise (açığa vurulmamış evlilik sözleşmesi) çocuk-çocuk ilişkisi vardır ve diyalog şöyledir:

Bay White:  Eve geldiğimde seni mutlaka evde bulmalıyım, terk edilmekten çok korkuyorum
Bayan White: Beni fobilerimle yüzleşmekten kurtarırsan dediğini yaparım.

Oyunun varoluşşal avantajı Bayan White'ın 'Tüm erkekler zorbadır' algısının onaylanmasıdır. 

Oyunun içsel psikolojik avantajı libidonun üzerinde bıraktığı etkilerdir. Bu kadın sosyal haklarından mahrum edilmekten ve zorbalıktan cinsel bir heyecan duymaktadır.

Oyunun dışsal psikolojik avantajı kadın kocasının kısıtlamalarına boyun eğerek ona korku veren toplumsal olaylardan uzak kalmasıdır. 

Oyunun içsel sosyal  avantajı, bu oyunun  kadının kocasıyla geçirdiği zamanı yapılandırmasına yardım etmesidir. Bayan White'ın durumunda , kadının kocasıyla başka bir ortak alanı yoktur. 

Oyunun dışsal sosyal  avantajı sabah kahvesinde diğer kadınlarla konuşulacak bir konu olmasıdır.  Oyunların arkadaş seçimindeki etkisine bu iyi bir örnektir. Yeni taşınan komşu, kocasının ne kadar yardımsever/ müşfik olduğunu anlatırsa bu grup içinde ömrü pek uzun olmayacaktır. 
-----------------------------------------------------------------------------------------

Bezgin 

Bu oyun bezgin ev kadınları tarafından oynanır. Bu kadınların metres, anne, hemşire gibi yaklaşık 10-12 rolü oynamaları gerekmektedir.  Yapılması gereken kadının aynı anda en fazla bir rol oynamayı kabul etmesidir.

Oyuncu gerçekten bu oyunda iyiyse tek rol üstlenmeyi asla kabullenmeyecektir.

Bu tür bir kadının kocası özenle seçilmiştir: Karısını, annesi kadar yeterli olmadığını düşündüğü vakit eleştirebilen, normal koşullarda aklı başında bir erkek. Kadın aslında erkeğin Ebeveyn ego durumunda yer etmiş olan bir anne fantazisi ile evlenmiştir. Uygun bir hayat arkadaşı bulduğu için içindeki çocuk artık ''yılgın'' rolünü kolay kolay bırakmayacaktır. 
-----------------------------------------------------------------------------------------

Neden Şöyle Yapmıyorsun? Evet ama.. 

Baş roldeki kişi ortaya bir sorun atar. Diğerleri çözüm önerilerinde bulunur. Oyuncu her öneriye evet ama.. diyerek itiraz eder. Herkes pes edip ortalığı bir sessizlik kaplayana kadar oyun devam eder. Burada amaç bilgi almak- çözüm aramak değil Çocuk ego durumuna güvence vermek ve mutlu etmektir. Vakaların çoğunda oyuncu çözüm önerenler kadar zeki ve akıllıdır. Oyuncu her hamleden ve itirazdan keyif alsa da asıl ödül herkesin beyinlerini çatlattıktan sonra ortama hakim olan sessizliktir.. O an, yetersiz olanın oyuncu değil çözüm önerenler olduğunun sergilenmesidir..  

Örnek vaka:

oyuncu: Kocam tamir işlerini yapmakta ısrar ediyor ve hiçbirini düzgün yapmıyor

diğeri: Neden bir marangozluk kursuna gitmiyor?

oyuncu: Evet ama vakti yok

diğeri: Neden ona bir kaç iyi alet almıyorsun?

oyuncu: Evet ama onları kullanmayı bilmez ki

diğeri: Neden bir marangoz bulup işlerini ona yaptırmıyorsun?

oyuncu: Evet ama bu çok pahalı

diğeri: O zaman onun yaptığı işleri neden öylece kabul etmiyorsun?

oyuncu : Evet ama hepsi günün birinde çöküyor

-----------------------------------------------------------------------------------------
Kitapta içindekiler sayfalarında görebileceğiniz gibi 36 tane oyun var. Benim beklentim her bir oyunun tek tek tıpkı sen olmasaydın/ senin yüzünden oyunu gibi açıklanması, örneklenmesi  idi ve çok heyecanlanmıştım. Maalesef hepi topu 5-6 oyun için örnek verilmiş. Diğer oyunlar ise tez ve antitezleri verilerek teknik bir dille açıklanmış. 


Çok beğendiğim iki kısmı daha yazarak İnsanların Oynadığı Oyunlar'ı yorumlamayı bitiriyorum. Bu konulara ve oyunlara ilginiz varsa okumakla, yine de çok şey kazanabileceğiniz bir kitap olduğunu düşünüyorum.


'' -Borçlu - oyun olmaktan öte bir olgudur. Amerika'da bu konu Afrika'daki bazı orman köylerinde yaşayan kişilerde olduğu gibi tüm hayatı kapsayan bir senaryo olmaktadır. Oralarda adamın akrabaları büyük paralar ödeyerek ona bir eş satın alırlar ve onu ödemesi hayat boyu sürecek bir borç içine atarlar. Amerika'da tek fark satın alınanın bir eş değil ev olmasıdır. Kazığı atanlar akrabalar değil bankalardır.''

''Küçük bir oğlan çocuğu kuşları mutlulukla izler ve dinler. Sonra ''iyi baba'' gelir ve oğlunun ''gelişmesi'' için bu deneyiminde ona ''eşlik etmesi'' gerektiğini düşünür. Şöyle der:''Bu bir alakarga, şu da bir kırlangıç''. Çocuk hangisinin alakarga, hangisinin kırlangıç olduğunu anlamaya çalışırken kuşları ne görür ne duyar. Onları babasının istediği şekilde görmek-duymak zorundadır. Baba da kendine göre haklıdır çünkü pek az insan hayatını kuşların cıvıltısını dinleyerek geçirmektedir. Küçük çocuğun eğitimine ne kadar erken başlarsa o kadar iyi olacaktır.''

''Bir deneyimi başkasından ikinci el olarak değil de ilk elden yaşayabilme yeteneğine farkındalık denmektedir. ''




NOT: Tüm italik cümleler kitaptan alınmıştır.

38 böyle geldi. Başımda papatyalardan bir taç, yüzümde geniş bir gülümseme, aydınlık tatlı bir hava. Hoşgeldi, sefalar getirdi.

Bu yıl farklı bir yıldı. Neden?

1. Hayatımda ilk kez, önümde aşmak zorunda olduğum bir eşik olmadan ''öylesine'' yaşıyorum. Meali şu: Lisedeyken üniversite sınavı, üniversitede iken 6 yılda okulu bitirme mecburiyeti, mezuniyet sonrası atanma beklentisi, atanma sonrası Tus'a hazırlık ve kazanmak zorunda hisssetmem, asistanlıkta mutlaka uzmanlık sınavlarını vermek, uzman olunca mecburi hizmete gitmek ve bitirmek, mecburi bitince Bodrum'a taşınmak gibi aşamalardan sonra, 3 yıldır kaygı seviyesi az bir hayat sürüyorum. (Neden doktor olmamalıyım sorusuna cevap arayanlara bunları örnek verebilirsiniz). Geriye dönüp baktığımda bu süreçlerde en zor olanın ''içimden gelmese de çalışmak zorunda olduğumu bilmek'' olduğunu anlıyorum. Hep şuna inandım: bu eşiği atlamak için canım hiç istemese hatta nefret etsem de bunları okumak/ ezberlemek zorundayım. Zorunda ola ola bir de baktım ki yaş 35.

2. Okuma konusunda hiç beklemediğim bir noktaya geldim. Lise-üniversite döneminde ne bulsam okurdum. Hiçbir kitabı yarım bırakmamakla övünürdüm. Sağolsun, Orhan Pamuk 'un Sessiz Ev'i ile bu yarım bırakma fobisini yendim. Uzun süredir sıkıcı bulduğum kitapları okumuyorum fakat bu yıl ilk kez kafama dank eden bir şey var: Gerritsen'in ya da Grange'ın çok heyecanlı romanlarını tek gecede okumak bir harika ama bana ne kazandırıyor bu kitaplar?  Hiç bir şey. İyileşmek etiketi ile yazdığım yeni bir okuma dönemine girdim. Çok da iyi kitaplar denk geldi. Hala ''çerez'' kitap okuyorum ama satın almıyorum kesinlikle.

3. İçime değil bilinç dışıma ulaşmamı salık veren bir insanla tanıştım ve şu yazıda onu anlattım. Ayrıca henüz bir yol almamış olsam da beni çok geliştirecek bir kursa gittim.

4. Ben nasıl bir evde huzurlu yaşarım sorusunu sormaya başladım. Bir iç mimardan tavsiye aldım (sadece salon için) ve evdeki dekorasyonu yavaş yavaş değiştirmeye niyet ettim.

5. Tek bankaya borçlu olmak hedefime ulaştım, hem de bir gün içinde.


6. Eren neredeyse 3, Emre 6 yaşında. Bazı geceler hiç uyanmıyorum. İnsan gibi hissediyorum, zombi gibi değil. Artık bir bakıcımız olmasa da hayatta kalabiliriz. Bu nasıl bir özgürlük hissi tahmin edemezsiniz.

7.  Fark ettim ki yıllar süren göçebelik, arkadaşlarıma hep ''Geçici  nasılsa, ne kızmaya ne vakit harcamaya değer'' gözüyle bakmama yol açmış. İlk kez ''Hoşlanmak zorunda değilim'' i hissediyorum galiba.. Bodrum'da, aynı yerde çalışmanın avantajını kullanarak her gün görüştüğüm, planlar yapabildiğim şahane insanlarla tanıştım. İşte onlardan birinin kendi evinde benim için hazırladığı masa:

Akşam geceye bağlanırken 4 kişi kaldık ve tıpkı liseli kızlar gibi aşktan, erkeklerden, hayattan konuştuk..Ne kadar özlemişim..

Spontan program yapabilen (Bize gelsene çocuklarla , hadi şurda bir şey içelim vb) , blogger olmaktan konuşabildiğim, kendisi de blog yazan, bana daha düz ayak-merkezi bir ev arayan, mayıs başında spora başlayacağım, her gün görüşebildiğim bir diğer değerli arkadaşıma da ayrıca selam ediyorum.

8. Saçlarım kıp kısa. Uzun süre böyle kalacak. Ayrıca haftanın 3-4 günü lens takıyorum ve kapsül gardrop oluşturuyorum kendime. Çok az ama çok kaliteli giysi / ayakkabı sahibi olmak hedefim.

9. Yeşil pasaport sahibiyim artık! Roma, Paris, Prag, Avusturya, Yunan adaları, Brüj aklımdaki rotalar. İzin ve para konusuna girmiyorum. İstersem gidebilirim değil mi?

10. Kurumsal hayatta daha rahatım. Gerginlikler epey azaldı ve kendimi esir gibi hissetmiyorum. Yakın frekanslarda olduğum, biri ile yakında komşu olacağım insanların ortamımıza dahil olması ve iş tanımlarımızın gün geçtikçe netleşmesi ruh halimi epeyce düzeltti.

11. Uzun süredir kabuğuna çekilmiş minik bir gurbet kuşu başını kabuğundan dışarı çıkardı ve konuşup gülebiliyoruz eski günlerdeki gibi.


İtiraf: İyi ki doğmuşum diyemiyorum henüz yürekten ama kesinlikle daha iyi hissediyorum:)

Yazar, çocuğunun öz saygısını dayak, aşağılama, cinsel taciz, fazlasıyla korumacılık ya da suçlu hissettirme gibi yollarla çoğunlukla istemeyerek zedeleyen ebeveyne toksik anne-baba tanımını uygun görüyor. (TDK'ya göre toksin: zehir, toksik: zehirleyen anlamına geliyor)

'' Anne-babanızın toksik olduğunu nasıl anlarsınız:

a) Çocukluğunuzda:

1.Anne-babanız size kötü/ değersiz/ beş para etmez bir çocuk olduğunuzu söyledi mi?
2. Cezalandırırken hiç dayağa başvurdu mu?
3.Anne-babanız sarhoş olur veya uyuşturucu kullanır mıydı?
4.Anne-babanız depresyon geçirdi mi?
5. Anne-babanıza sizin bakmanız gerekti mi?
6.Anne-babanız sır olarak saklamanız gerektiğinizi düşündüğünüz bir davranışta bulundu mu? Cinsel tacize uğradınız mı?
7.Anne-babanızdan korkar mıydınız?
8.Anne-babanıza öfkenizi ifade etmekten çekindiniz mi?

b) Yetişkin hayatınızda:

1. İlişkilerinizde kendinizi yıkıcı/ kötü davranan kişi olarak görür müsünüz?
2. Birine çok yakın olursanız canınızı yakacağını düşünür müsünüz?
3. İnsanlardan/ hayattan en kötüsünü mü beklersiniz?
4.Kim olduğunuzu /ne hissettiğinizi/ ne istediğinizi bilmekte zorlanır mısınız?
5. Gerçek yüzünüzü bilseler insanların sizi sevmeyeceğinden korkar mısınız?
6. Başarılı olduğunuzda endişelenir misiniz?
7. Ortada bariz bir neden yokken öfkeli ve üzgün olur musunuz?
8. Mükemmeliyetçi misiniz?
9. Dinlenmek ve güzel vakit geçirmek sizin için zor mu?
10. Kendinizi anne-babanız gibi davranırken bulur musunuz?

c) Yetişkin hayatınızda anne-babanızla var olan ilişki: 

1. Anne-babanız size hala çocuk muamelesi yapıyor mu?
2. Verdiğiniz önemli kararlarda Anne-babanızın onayını düşünerek mi hareket ediyorsunuz?
3. Anne-babanızla zaman geçirdiğinizde yoğun duygular ya da fiziksel sorunlar yaşıyor musunuz?
4. Anne-babanızla fikir ayrılığına düşmek sizi korkutuyor mu?
5. Anne-babanız sizi tehditler / suçluluk duygusu / maddi imkanları ile kontrol etmeye çalışıyor mu?
6. Anne-babanızın hislerinden, ruh hallerinden (mutsuz-depresif olmalarından) kendinizi sorumlu/ suçlu hissediyor musunuz?
7. Ne yaparsanız yapın anne-babanız için yeterli olmayacağını mı düşünüyorsunuz?
8. Bir gün bir şekilde her şeyin daha iyi olacağına ve Anne-babanızın değişeceğine inanıyor musunuz?


Bu soruların üçte biri veya fazlasına evet dediyseniz bu kitap size çok yardımcı olacaktır.'' diyen yazarın toksik ana-baba travmasıyla baş etmek için önerdiği yollar:

--Savunmaya geçmeden cevap vermek

Sendi isimli hastanın anne-babası evde tadilat yaptırırken kızlarının evinde kalmak istiyorlar. Sendi ise bunu kesinlikle istemiyor. Savunmasız konuşma örneği şöyle:

Anne: Kalacak yere ihtiyacımız var. Sen bencil ve nankör davranıyorsun.
Sendi: Annecim olayı böyle görmen çok ilginç.
Anne: Senin için yaptığımız onca şeyden sonra otele gitmemizi teklif ettiğine inanamıyorum!
Sendi: Üzüldüğün için ben de üzgünüm.
Anne: Sende kalmamıza izin veriyor musun vermiyor musun?
Sendi: Düşünmem lazım.
Anne: Bana bir cevap ver küçük hanım!
Sendi: Cevap beklediğini biliyorum ama düşünmem lazım.
Anne: ....

Normalde konuşma şöyle olacak ve sendi yine mutsuz olacaktı:

Anne: Kalacak yere ihtiyacımız var. Sen bencil ve nankör davranıyorsun.
Sendi: Hayır davranmıyorum aksine hep sizi düşünüyorum. Yorgunluktan ölsem bile sizi alışverişe götürüyorum, yemeğinizi yapıyorum. Ne yaparsam yapayım size yaranamıyorum.

--Yüzleşme : Bağımsızlığa giden yol

Amaç intikam almak, anne-babanızı cezalandırmak, aşağılamak, öfkenizi kusmak ya da onlardan olumlu geri dönüş almak değil. Yüzleşmenin amacı onların karşısında cesaretle durmak, meydan okumak /karşı çıkmak konusunda duyduğunuz korkulardan kurtulmak, gerçekleri anlatmak ve kurabileceğiniz ilişkinin şeklini çizmektir.

anne-babanıza hissettiğiniz korku, suçluluk,öfkenin üstesinden gelmezseniz , acısını eşinizden / çocuklarından çıkarırsınız.

Yüzleşmeden önce:

1. Anne-babanızın öfke /suçlama/ inkar/ kabullenmeme/ ağlama gibi tepkilerine dayanabilecek güce sahip olmalısınız
2. Yüzleşmeden önce ve sonra size destek olacak kişiler olmalı
3. Söyleyeceklerinizi mektup olarak yazmış ve defalarca prova etmiş olmalısınız.
4.İçsel olarak çocuken başınıza gelenlerden kendinizi sorumlu tutmuyor olmalısınız.


Yüzleşme nasıl olmalı, ne içermeli:

Sana daha önce söylemediğim bazı şeylerden bahsetmek istiyorum cümlesiyle başlamalı ve 4 noktaya temas etmeli:

1. Senin bana yaptıkların bunlar.
2. O zaman kendimi böyle hissettim.
3. Yaşadıklarım hayatımı bu şekilde etkiledi.
4. Şimdi ihtiyacım olan bu.

Son bölümde ensest kurbanları için oldukça faydalı görünen alıştırmalarla kitap bitiyor. Kendi gerçek seans örneklerini vermesi anlatılanların ete kemiğe bürünmesi açısından son derece yerinde olmuş.

Az ya da çok hepimizin bir şekilde toksik ebeveynlere maruz kaldığımız düşünülürse benim çok faydalı bulduğum bir kitap oldu. Gönül rahatlığı ile tavsiye ediyorum.

Kitaptan: 

''Gün içinde yaptığım her şey bu okuma zamanlarına hazırlık niteliğinde oluyor. Bana güzel bir roman veya anı kitabı, biraz çay ve kıvrılacak sıcak bir köşe  verin, cennete gitmiş gibi olurum.''

''İçimizdeki çocuk kavramının öncüsü John Bradshaw, Oprah Show'a çıktığında seyircilere ve bana etkili bir deneyim yaşatmıştı. Bizden gözlerimizi kapatıp büyüdüğümüz eve gitmemizi , evi gözümüzde canlandırmamızı istemişti.''Yaklaşın, pencereden bakın ve içerideki kendinizi görün. Ne hissediyorsunuz?''  Benim için son derece üzücü ama güçlü bir egzersiz oldu.''

''Mutluluğunuzu bir başkasına dayandırıyorsanız vaktinizi boşa harcıyorsunuz. Görmediğiniz sevgiyi kendinize verebilecek kadar cesur olmak zorundasınız.''

''Ne zaman zor bir karar vermek zorunda kalsam kendime soruyorum: Yanlış yapmaktan, reddedilmekten, aptal durumuna düşmekten veya yalnız kalmaktan korkmasam ne yapardım?''

''Açlığını çektiğim sevgi ve onayı kendimden başka hiçbir yerde bulamayacağımı anlamam yıllar aldı''

''İlişkiniz size bazen değil her zaman mutluluk vermeli. Asla sesinizi, kendinize saygınızı ve haysiyetinizi kaybetmemelisiniz. İster 25 olun ister 65 ilişkiden ayrılırken önceden sahip olduğunuzdan daha fazlasını yanınızda götürebilmelisiniz.'' (29 yaşında deli gibi tutulduğu adamın ardından yazdığı 12 sayfalık yalvarışlarla dolu aşk mektubunu anlatıyor bu satırlar öncesinde )

''İşler pek iyi gitmezken nasıl olduğunuzu merak eden insanların olduğunu bilmek- işte sevgi bu.''

''Hayatımızı son kez gözden geçirirken- yapılacak liste kalmadığında, koşturmaca bittiğinde, e-posta kutularımız boşaldığında- kalacak tek değerli şeyin sevip sevildiğimiz olacağını artık kesinlikle biliyorum.''

''Adım atıp, sesinizi duyurup, kendinizi değiştirmeye cesaret ettiğinizde veya sadece başkalarının normal gördüğünün dışında davrandığınızda hoş sonuçlar alamayabilirsiniz. Diğerleri size deli diyebilir. Sizden beklenenlerin sınırını aşmanız insanların canını sıkabilir. Vazgeçmek istersiniz ancak daha kötü seçenekler de vardır. Kendinizi yıllarca sefil bir tekdüzeliğe saplanmış bulabilirsiniz. Pişmanlıkla sürünüp ''Başkalarını bu kadar dert etmeseydim hayatım nasıl olurdu?'' diye merak edip durabilirsiniz.''

'' Kız çocukları olarak iltifatları geçiştirmeyi öğreniriz. Başarılarımız için özür dileriz. Zekamızı daha az göstererek aile ve arkadaşlarla ilişkimizi dengede tutmaya çalışırız. Arabayı kullanan olmak isterken yan koltuğa razı geliriz. Bu yüzden pek çoğumuz yetişkinlikte ışığımızı saklarız. ''

''İşte o zaman (17 yaşında) bir şeyi kesin olarak bildiğimi fark ettim. Sevdiğin şeyi yaparak para kazanırsan aldığın her maaş bir ikramiyedir.''

''En sevdiğim alıntılardan biri ''Bizler ruhani deneyim yaşayan insanlar değiliz. Bir insan deneyimi yaşayan ruhani varlıklarız.''

''Bir kadının kendine sorabileceği en önemli sorulardan biri şudur: Gerçekten ne istiyorum? Benim cevabım sonunda beni kadınlara ve kızlara hizmet etme tutkuma götürdü. Eğitimin özgürlüğe açılan kapı, bir küp altına ulaştıran gök kuşağı olduğuna inanıyorum.''

''Kendinize sorun: Hayatınızdaki insanlar size kişisel gelişiminiz için destek mi ve enerji mi veriyorlar yoksa bozuk dinamikleri ve vadesi dolmuş sözleriyle engelliyorlar mı?''

''Genellikle başkalarının arkasından olumsuz konuştuğumuzda sebebi güçlü hissetmek istememizdir. Bunun sebebi de kendimizi bir açıdan güçsüz, değersiz bulmamızdır.''

''Sizi bekleyen bolluk içindeki hayata kavuşmak için çalışmaya istekli olmalısınız. Size en büyük arzularınızı fısıldayan ruhunuza kulak vererek.''

''İnsanlar Tanrı'nın yaptıkları yüzünden değil, bizim yaptıklarımız veya yapmadıklarımız yüzünden acı çekiyor.''

''Fazla kilolar çözülmemiş endişelere, hayal kırıklıklarına ve depresyonlara karşılık gelir. Bunların temelinde de yüzleşemediğimiz korkularımız yatar. Korkuyu hissetmek ve başa çıkmak yerine yemeğe boğarız.'' (Yaşamı boyunca kilo konusunda dertli olmuş Oprah). Kesinlikle biliyorum; korkuyu yenebilirseniz uçabilirsiniz.''

''Sadece doğmuş olmanın insanı burada olmaya değer kıldığını anlamam otuzlu yaşlarımın ortalarını buldu''

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ön yargılı başladığım kitap (O kadar param olsa ben de bilirdim pek çok şeyi demiştim) beni yanılttı. Su gibi aktı gitti. Her başarının ardında kan-ter ve gözyaşı olduğunu bir kez daha anladım. Amerika'nın Seda Sayan'ı sandığım kadını şimdi daha çok merak ediyorum. 

İyi okumalar efendim.

Not: İtalik ifadeler bana aittir.

''Psikiyatrik tanılar yüzünden engellenen insanların sayısının, tanı aracılığı ile yardım edilenlerden daha fazla olduğuna inanıyorum. Karl Menninger, ''Hastalar onlara lanetli etiketler yapıştırmamız için gelmiyorlar. Yardım almak için geliyorlar. İnsanlar akıl hastalıklarından kurtulabilirler ama etiketlerden kurtulamazlar'' demektedir.

Tıp geleneğinde tanı doktorların iletişimi açısından elverişlidir ve tedaviyi öngörür. Psikiyatrik alanda tanı geleneği sürdürülmüştür ancak çoğunlukla iletişimin temel amacında başarısız olunmaktadır. Amerikan Psikiyatri Birliği kılavuzunda tanı ile ilgili sayfalarca yazı vardır ve her bilginin karşılığı da tıpkı ego, süperego ve id terimleri gibi belirsizdir. Bir insanın obsesif-kompulsif, psödo şizofren, anksiyete nevrozu olduğunu söylemek tedavinin çok uzun süreceğinin dışında size pek fazla bir şey anlatmaz. Bunun gibi psikiyatrik tanılar çoğunlukla anlamsızdır ve hastane kayıtları bölümünün ihtiyaçlarını gidermeye hizmet ederler. '' diyen Harris'in gönlümü çalması hiç de zor olmadı.

Uzun süredir ''çerez'' tabir ettiğim kitaplar yerine beni geliştireceğine inandığım kitaplar okuyorum. Bu farkındalığa varmam belki yılların doygunluğu belki yaş kırka dayandı duygusu belki ''iyileşme'' arzusu; bilemiyorum. Bu kitap da onlardan biri oldu.

Kitap 1967'de yazılmış, 2 yıl boyuca NY Times'ın çok satan listesinde kalmış. 15 milyon kopyadan fazla satılmış. 2012'de Türkiye'de basılmış. Malesef çeviriyi hiç beğenmedim. Birebir İngilizce'den çeviri yapıldığında o ''anlam'' bütünlüğü yakalanmıyor, düşük cümleler, Amerikanvari deyişler derken bazı yerlerde kitabın ne dediğini pek anlamadım.

Benim anladığıma göre kitap özetle şunu diyor: İnsanın zihni 3 durumdan birinde bulunuyor:

1.Ebeveyn:  Yaşamın ilk 5 yılı boyunca sorgulanmadan kabul edilen, dayatılmış kayıtlardır. Her insanın ''ebeveyn''i özeldir ve kişiye özgü bu ilk 5 yıl düzenlenip kurgulanmadan , doğrudan kayıt edilir.
Bu kayıtların bazıları ''Arabanın önüne atlanmaz'' gibi faydalıyken bazıları; evlilik öncesi seks kötüdür, beyazlar siyahlardan daha iyidir, asla bir polise güvenme gibi, tartışmalıdır.

2. Çocuk: Çocuk küçüktür, bağımlıdır,sakardır, anlam inşa edecek kelimelerden yoksundur. Anne-baba sürekli talep etmektedir ve ödül olarak sunulan takdir göründüğü gibi hızla kaybolur.
Hayal kırıklığı ile dolu bu medenileşme sürecinin ağırlıklı ürünü olumsuz duygulardır. Bu duyguları temel alan çocuk kısa sürede ''Ben ok değilim'' sonucuna varır.

Çocuk 5 yaşına gelinceye kadar duyguları o denli yoğun hissetmiştir ki bu yaştan sonra o güne dek hissettiği duyguların dışında bir duygu hissedebileceğini hayal etmek zordur. 

3. Yetişkin: Yetişkin verileri işleyen bir bilgisayardır. Ebeveyn'deki veriyi inceler, doğru ve bugüne uygun olup olmadığına bakıp kabul veya reddeder. Amaç ebeveyn ve çocuk'tan kurtulmak değil, bu veri bankalarını incelemek için özgür olmaktır.

E-Y-Ç MODELİ:

Bu üç durum yetişkinde birbirine bulaşmaz. Yetişkin durumuna ebeveyn karıştığında ön yargılar (sağ eli kullanmak solu kullanmaktan iyidir) ve bastırılmış çocuk  , yetişkin durumuna çocuk bulaşırsa sanrılar (kapıdaki adam FBI'ın aradığı bir suçlu)  ve engellenmiş ebeveyn yani vicdanı olmayan insan ortaya çıkar.





Nasıl Yetişkin'de Kalınır?

Yetişkin'i güçlendirmek için yapılacak ilk iş onu, Ebeveyn ve Çocuk'un sinyallerine duyarlı hale getirmektir.Duyguların ayaklanması Çocuk'un oltaya geldiğinin göstergesidir. Kendi Çocuk'unu bilmek, kendi OK DEĞİLİM duygusuna duyarlı olmak olmazsa olmazdır. Ebeveyn sinyallerini denetlemek için şu Yetişkin soruları akılda tutulmalıdır:

Bu doğru mu?
Uygulanabilir mi?
Bu fikre nerden vardım?
Kanıt var mı?

Evebeyn ve Çocuk'u tanımanın bir başka yolu ise iç diyaloğu izlemektir. Bu göreceli olarak daha kolaydır. İnsan kendini umutsuz, pişman, depresyonda hissediyorsa ''Neden Evebeyn'im Çocuk'umu dövüyor?'' sorusunu sorabilir. 

Bir insan eğer bu benim Evebeyn'im, bu benim Çocuk'um diyebiliyorsa bunu Yetişkin'i ile söyler ve çeşitli sorular sorduğu için Yetişkin'e geçtiğini söyleriz. Stresli bir durumda insan basitçe ''Gelen kim?'' sorusunu sorarsa bu bile ona nefes aldırır. 

Zor bir ilişkide yararlı bir alıştırma, karşımızdaki kişinin içindeki küçük kızı veya erkek çocuğunu görmektir. 






Sonuç olarak bir baş yapıt diyemem ama ciddi bir bakış açısı ve iç görü kazandırabilecek değerli bir kitap olduğunu düşünüyorum. Tavsiye ediyorum.

'' Eğer hepimiz bir çok kere yeniden enkarne oluyorsak geçmiş yaşamlarımızı neden hatırlamıyoruz''

''İnsanlar geçmiş yaşamlarını unuturlar çünkü çirkin, bencilce eylemlerini hatırlamak gururlarını kırardı ve kendilerini başkalarından üstün hissetmelerini engellerdi. Ancak geçmiş başarısızlıklarımızı unuttuğumuzda gurur ve kibir duyabiliriz. Ancak geçmişini unutan onu tekrarlamak zorunda kalır.İnsan ruhları yaşadıkları tüm deneyimlerden tamamen kendilerinin sorumlu olduğunu kabul etmedikçe, sadece aynı acı verici sonuçlara neden olan aynı bencilce eylemleri sürdürürler. ''

''Ama'' diye karşı çıktım ''İnsanların diğerlerine karşı bencilce, acımasızca hatta şiddet içeren davranışlarını nasıl olur da kınamazsın? ''

'' Bu, insanın kendi eylemlerinin sonuçlarını öğrenebilmesinin tek yoludur. Öğrenme sürecinde hatalar olmazsa olmazdır. Ayrıca, bu sadece kısa vadeli mikro bakış açısından korkunç görünür. Makro bakış açısından herşey mükemmeldir.''




''..mikro insan için en zor şeyin kendine inanmak olduğunun farkına vardım''

''Biz , yaparak, riskler alarak, başarısızlıklara uğrayarak ve ancak ondan sonra başararak öğreniriz. Hatalarımız ve başarısızlıklarımızdan dersler alarak gelişiriz. başarısızlığın başarının gerekli diğer yarısı olduğunu görmezsek başarısızlıktan yani başarıdan kaçmış oluruz.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

İşte MS.2150 böyle bir kitap. 1976 yılında yazılmış ve savunduğu şeyler hala çok doğru geliyor. 2150'de bugün yaptığımız pek çok işi robotlar yapıyor. İnsanlar sadece üretiyor, spor yapıyor ve tekamül için gayret gösteriyor. Şu andaki insanlar alemi ekolojik felaketler nedeniyle yok olmuş ve 300 milyon insan kalmış. Çok sınırlı sayıda kadının doğum yapmasına izin veriliyor.

Son aylarda elime bu tarz kitaplar geçmesi elbette rastlantı değil. Levh-i Mahfuz (Burak Özdemir) okuyorum bir taraftan. Kitap 1000 sayfa. Her gün birkaç sayfa okumak daha iyi çünkü savunduğu fikirleri içselleştirmek için tıpkı kas yapan bir sporcunun her gün egzersiz yapması gibi, sürekli çaba içinde olmak gerekiyor.

İyileşmek etiketli yazılarımda yazdığım gibi ''Neden bu kadar çok acı var'' sorusunun cevabını ancak bu bakış açısı ile cevaplayabiliyorum. Bana iyi geliyor. Belki sana gelmez, bilemiyorum ki..

Görsel googledan

Hepsi bu. ''OL '' dedi ve oldu. Kim? O. Onun kim olduğunu sen biliyorsun. Ben benimkini biliyorum.

Çok acı var. Çok çok fazla. Çok yanlış, kötü, olmaması gereken şey var ve senin elinde sadece kendi kalbin var. Başka hiçbir şeye hükmün geçmiyor. Kalbin tek yol arkadaşın. Bir de bedenin. Ruhunun ekranı o. Bedenine baktığında nerede arıza varsa, o ruhunda da var. Sana her gün mektup gönderiyor ; ağrıyan eklemler, patlayan çıbanlar, akan iltihaplar, dökülen saçlar, kırılan tırnaklar sana bir şey söylüyor. Bak diyor, burada bir şey oldu, bak ona, bakmazsan hep devam edecek o yaradaki sızı.

Şikayeti maskeleyen modern tıp burada çuvallıyor. Mektupları alıp bulamayacağın bir yere saklıyor. İçerde herşey yolunda zannediyorsun ve dışarıya bakıyorsun. Anneni, babanı, kardeşlerini suçluyorsun, kayınvaliden-eltin- görümcen böyle olmasa huzurlu olacağına inanıyorsun, kocan biraz daha akıllı-düşünceli-romantik olsa senden iyisi yok. Evinin ön cephesini boyayan insanlar gibi, sosyal medya denen kayıp ruhlar ormanında habire mutluyum diye bağırınca senin mutluluğunu kıskanacaklar sanıyorsun.

İyileşmek istiyor musun? Sahiden iyi olmak. Beden-ruh-kalp-zihin dengesi istiyor musun? Gözlerini kalbine çevireceksin

Biz senin göğsünü açmadık mı?

Sen o kalbin kapısını bir yerde kapattın, canın o kadar yandı ki bir daha o acıyla karşılaşmaktansa ölürüm daha iyi dedin ve o yaşta kaldı ruhun.  Geri döneceksin. Elektrik düğmesine basacak ve o yaşını karşında seni beklerken bulacaksın. Acı da orada olacak. Bıraktığından daha büyük. Çocuk ve acı el ele seni bekliyor olacaklar.

Yapabileceğin iki şey var:

1. Ölürüm daha iyi de tekrar, ışığı kapat ve çocukla acıyı odaya kilitle

2. Odaya gir. Çocuğun elini tut. ''GELDİM'' de. ''Geldim ve acının içinden birlikte geçeceğiz şimdi, korkacağız, ağlayacağız, dövüşeceğiz, sonra acı küçülecek ve bitecek.

Korkuyor musun? Ben de korkuyorum. Ama korkmayanlar var biliyor musun küçüğüm? O yoldan geçmiş ve sağ kalmış olanlar.

Onları buldur bize, ''kün'' diyen. Ol de ve olsun..